Οι άνθρωποι που δυσκολεύονται να εκφράσουν τα συναισθήματά τους συχνά παρουσιάζουν μια εντελώς διαφορετική συμπεριφορά όταν αλληλεπιδρούν με ζώα σε σχέση με την επικοινωνία τους με άλλους ανθρώπους. Η αλλαγή αυτή μπορεί να φαίνεται παράδοξη, αλλά οι ψυχολογικές και εξελικτικές μελέτες ρίχνουν φως στους λόγους που οδηγούν σε αυτή τη διαφορά συμπεριφοράς.
1. Η Μη Λεκτική Επικοινωνία
Οι σχέσεις με τα ζώα βασίζονται κυρίως στη μη λεκτική επικοινωνία, γεγονός που μπορεί να είναι ευκολότερο για άτομα που νιώθουν άβολα να εκφράζουν συναισθήματα μέσα από λέξεις. Τα ζώα, και ειδικά τα κατοικίδια όπως οι σκύλοι και οι γάτες, χρησιμοποιούν τη γλώσσα του σώματος, βλέμματα και άλλες μη λεκτικές μορφές επικοινωνίας για να εκφράσουν τις ανάγκες και τα συναισθήματά τους (Koyasu et al., 2021). Αυτή η μορφή επικοινωνίας μπορεί να είναι λιγότερο απαιτητική για ανθρώπους που δυσκολεύονται με την παραδοσιακή λεκτική επικοινωνία, επιτρέποντάς τους να εκφράσουν αγάπη και φροντίδα πιο άνετα.
2. Η Απουσία Κρίσης
Τα ζώα δεν κρίνουν τις πράξεις ή τα συναισθήματα των ανθρώπων. Για άτομα που νιώθουν πίεση ή φόβο απόρριψης στις διαπροσωπικές σχέσεις, η σχέση με ένα ζώο παρέχει ένα ασφαλές πλαίσιο χωρίς τον φόβο της κριτικής (Bensky et al., 2013). Η ασφάλεια που προσφέρουν οι σχέσεις αυτές επιτρέπει σε ανθρώπους με λιγότερο εκφραστική φύση να ανοίγονται και να νιώθουν άνετα να εκδηλώνουν στοργή, κάτι που ίσως αποφεύγουν στις αλληλεπιδράσεις με άλλους ανθρώπους.
3. Η Ψυχολογική Άνεση και Ευεξία
Η αλληλεπίδραση με ζώα μπορεί να προσφέρει συναισθηματική άνεση και να συμβάλει στη μείωση του άγχους. Έρευνες έχουν δείξει ότι η φροντίδα για ένα ζώο μπορεί να αυξήσει την παραγωγή οξυτοκίνης, μιας ορμόνης που σχετίζεται με την αίσθηση ευεξίας και την ενίσχυση των κοινωνικών δεσμών (Beetz et al., 2012). Αυτό μπορεί να βοηθήσει ανθρώπους που συνήθως δυσκολεύονται να δημιουργήσουν σχέσεις με άλλους ανθρώπους, αφού με τα ζώα νιώθουν λιγότερο άγχος και πίεση.
4. Μειωμένη Κοινωνική Πίεση
Τα ζώα δεν επιβάλλουν κοινωνικές προσδοκίες. Σε πολλές ανθρώπινες σχέσεις, υπάρχει έντονη πίεση να ανταποκριθούμε σε προσδοκίες ή να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Ωστόσο, οι σχέσεις με τα ζώα είναι πιο απλές, επιτρέποντας στους ανθρώπους να συμπεριφέρονται χωρίς να ανησυχούν για το πώς θα ερμηνευτούν οι πράξεις τους (Nawroth et al., 2021). Αυτό διευκολύνει τα άτομα που είναι λιγότερο εκφραστικά να αφεθούν και να απολαύσουν τη συντροφιά των ζώων χωρίς τις συναισθηματικές και κοινωνικές δυσκολίες που συναντούν στις ανθρώπινες σχέσεις.
5. Η Θεραπευτική Δύναμη των Ζώων
Τα ζώα έχουν χρησιμοποιηθεί σε διάφορα θεραπευτικά πλαίσια, όπου βοηθούν ανθρώπους με συναισθηματικές ή κοινωνικές δυσκολίες να εκφραστούν (Beetz et al., 2012). Αυτές οι θεραπείες, γνωστές ως θεραπείες με τη βοήθεια ζώων (Animal-Assisted Therapy), χρησιμοποιούνται συχνά για να βοηθήσουν άτομα με διαταραχές άγχους, κατάθλιψη ή ακόμα και κοινωνική απομόνωση να αισθανθούν άνεση και να αναπτύξουν συναισθηματικές δεξιότητες. Τα ζώα λειτουργούν ως γέφυρα μεταξύ του ατόμου και των συναισθημάτων του, διευκολύνοντας την συναισθηματική έκφραση σε ένα ασφαλές περιβάλλον.
Η διαφορετική συμπεριφορά που παρατηρείται σε ανθρώπους που είναι λιγότερο εκφραστικοί όταν βρίσκονται με ζώα είναι ένα πολυδιάστατο φαινόμενο. Η μη λεκτική επικοινωνία, η απουσία κρίσης, η συναισθηματική άνεση που προσφέρουν τα ζώα, και η απουσία κοινωνικής πίεσης, συντελούν στη διευκόλυνση της συναισθηματικής έκφρασης. Οι σχέσεις με τα ζώα μπορούν να αποτελέσουν ένα ασφαλές πλαίσιο για να μάθουν οι άνθρωποι να εκφράζουν συναισθήματα και να δημιουργούν σχέσεις που θα μεταφράζονται και στις ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις.
Βιβλιογραφία
Beetz, A., Uvnäs-Moberg, K., Julius, H., & Kotrschal, K. (2012). Psychosocial and psychophysiological effects of human-animal interactions: The possible role of oxytocin. Frontiers in Psychology, 3, 234. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2012.00234
Bensky, M. K., Gosling, S. D., & Sinn, D. L. (2013). The world from a dog’s point of view: A review and synthesis of dog cognition research. Advances in the Study of Behavior, 45, 209-406. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-407186-5.00005-7
Koyasu, M., Saito, A., & Shinozaki, R. (2021). Gazing behavior in dogs and cats toward humans: A comparative review. Frontiers in Psychology, 12, 663007. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.663007
Nawroth, C., Baciadonna, L., & Emery, N. J. (2021). Humans in an animal’s world—How non-human animals perceive and interact with humans. Frontiers in Psychology, 12, 733430. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.733430